Góc nhìn của một nhà phát triển về 60 năm phát triển máy tính Casio

Người phỏng vấn: Ông vẫn đang tích cực phát triển sản phẩm cho đến nay, nhưng ban đầu điều gì đã khiến ông quan tâm đến công việc này?

Hagata: Đó là vào năm 1966. Khi là sinh viên năm tư, tôi phải tôi phải chọn các môn học để lấy bằng kỹ sư điện. Trường đại học có mở một môn về máy tính, và vào thời đó các máy tính thực sự rất lớn. Không nhiều người học về máy tính ở Nhật Bản khi đó, nhưng tôi thực sự yêu thích chúng. Vì vậy môn học về máy tính trông rất thú vị đối với tôi, và tôi đã chọn nó.

Người phỏng vấn: Sau đó ông gia nhập Casio, đúng không?

Hagata: Đúng vậy. Tôi gia nhập công ty vào năm 1967. Vì vậy, chiếc máy tính để bàn đầu tiên của Casio, 001 [ra mắt năm 1965], lúc đó đã được phát hành rồi.

Khi tôi gia nhập, Casio đã chuyển sang máy tính điện tử và không còn sản xuất các máy tính rơ-le trước đó nữa, vốn do Toshio Kashio phát minh. [Toshio Kashio là một nhà phát minh và là người anh trai thứ hai trong số bốn anh em sáng lập công ty. Máy tính rơ-le sử dụng các phần tử rơ-le được bật và tắt thông qua nam châm điện.] Tuy nhiên, chúng tôi vẫn phải cung cấp dịch vụ bảo trì cho các khách hàng máy tính rơ-le hiện tại. Tôi đã tham gia một lớp học về loại máy này và thấy một chiếc máy tính rơ-le ở đó. Tôi đã nghĩ rằng nó thật tuyệt vời! Có người đã nghĩ ra một thuật toán và chế tạo một chiếc máy tính bằng cách sử dụng các rơ-le. Thuật toán đó sử dụng phép tính cơ số 2 và cơ số 5, giống như bàn tính.

Khi tôi mới gia nhập công ty, tôi được giao làm việc trong bộ phận phát triển ngay lập tức. Tôi hỗ trợ kỹ sư phụ trách mẫu 120 trong khoảng một năm, và sau đó mẫu 152 [ra mắt năm 1968] là mẫu đầu tiên mà tôi chịu trách nhiệm phát triển.

Mẫu 120 là chiếc máy tính đầu tiên sử dụng mạch tích hợp thay cho các bóng bán dẫn đã được sử dụng trước đó. Chúng tôi thậm chí còn mô tả nó trong danh mục là một “bàn tính IC cho kỷ nguyên vũ trụ”!

Bàn tính từng là thiết bị tính toán duy nhất mà người dân Nhật Bản có.

Hagata: Dù tôi có học được bao nhiêu ở trường, tôi cũng không có cơ hội thực sự sáng tạo ra một thứ gì đó. Gia nhập Casio đối với tôi thật sự rất thú vị, vì không gì sánh được với việc được tự mình thiết kế và tạo ra các sản phẩm mới.

Hagata: Khi phát triển các thiết bị tính toán, rất dễ rơi vào cái bẫy nghĩ rằng máy tính có thể làm được mọi thứ. Công nghệ LSI, giống như bộ não vận hành các máy tính, được phát triển sau này và giúp nhiều điều mới trở nên khả thi, nhưng ngay cả vào thời điểm đó chúng tôi đã suy nghĩ về những gì có thể làm được thông qua thuật toán.

AS-A là mẫu đầu tiên sử dụng mạch mà tôi phát triển cho LSI. Mẫu này có thiết kế hình chữ nhật thuôn dài, khiến nó trông hơi giống bàn tính, và thực tế tên mẫu “AS” mà Toshio Kashio chọn được lấy cảm hứng từ chính từ “abacus” (bàn tính). Sau đó, chúng tôi cảm thấy như mình đã tạo ra nhiều sản phẩm mang tính cách mạng, tất cả đều bắt nguồn từ thiết kế ngang đó.

Người phỏng vấn: Hãy kể cho chúng tôi về Casio Mini, được phát hành vào năm 1972. Ông đã thiết kế mạch và thuật toán của Casio Mini. Quá trình phát triển đã bắt đầu như thế nào?

Casio Mini: Ra mắt năm 1972. Casio Mini có thân máy mỏng và nhẹ, dễ dàng mang theo. Giảm chi phí cho người tiêu dùng là trọng tâm chính trong quá trình phát triển, với mẫu máy này đạt mức giá 12.800 yên, một bước giảm mang tính cách mạng xuống chỉ còn một phần ba mức giá máy tính thông thường cho đến thời điểm đó. Sản phẩm này đã thành công vang dội, bán được một triệu chiếc chỉ trong 10 tháng và đạt doanh số trọn đời 10 triệu chiếc. Casio Mini đã giúp thương hiệu Casio gắn liền với máy tính trên toàn thế giới. Trong một thị trường mà máy tính trước đây chỉ được bán để sử dụng trong doanh nghiệp, Casio Mini đã mở đường để máy tính được sử dụng phổ biến trong các hộ gia đình. Với Casio Mini tiên phong dẫn đầu làn sóng phổ cập này, nhu cầu về công nghệ LSI tăng mạnh với số lượng lớn, dẫn đến sự phát triển song song của cả máy tính và LSI.

Hagata: Ngay cả những chiếc máy tính giá rẻ thời đó cũng có giá khoảng 38.000 yên. Khi chúng tôi bàn về việc chế tạo một chiếc máy tính giá 10.000 yên, sếp tôi đã viết “Máy tính siêu nhỏ” lên bảng đen.

Lúc đó tôi đang bắt đầu làm việc trên một máy tính khoa học [fx-1, máy tính khoa học của Casio ra mắt năm 1972], vì vậy khi được giao nhiệm vụ phát triển chiếc “Máy tính Siêu nhỏ” giá 10.000 yên, tôi đã tự hỏi phải tiến hành như thế nào.

Tôi nghĩ rằng có thể chúng tôi sẽ đạt được mức 10.000 yên nếu giảm số lượng chip LSI xuống chỉ còn một [thời đó máy tính thường sử dụng nhiều chip LSI] và dùng màn hình bốn chữ số. Nhưng như vậy thì bạn chỉ có thể tính đến hàng nghìn, và điều đó sẽ không hữu ích lắm với bất kỳ ai. Cuối cùng chúng tôi sử dụng màn hình sáu chữ số, với suy nghĩ rằng ít nhất bạn cũng sẽ muốn tính các số lên đến khoảng một triệu yên.

Sử dụng màn hình sáu chữ số thì ổn, nhưng khi dùng phép nhân thì rất nhanh sẽ vượt quá sáu chữ số đó. Vì vậy chúng tôi cho phép nhấn nút hiển thị gấp đôi để hiển thị các chữ số ở vị trí sau sáu chữ số đầu tiên.

Hagata: Một đặc điểm khác là không có dấu thập phân. Tất cả các máy tính trước đó đều có dấu thập phân. Việc sử dụng dấu thập phân khiến mạch điện trở nên khá phức tạp. Nhưng nếu loại bỏ dấu thập phân, chúng tôi có thể chế tạo một chiếc máy tính chỉ với một chip duy nhất, vì vậy chúng tôi đã thực hiện như vậy. Nhưng một máy tính không thể thực hiện phép 1 ÷ 3 thì đâu còn là máy tính thực sự, phải không? Chúng tôi đã nỗ lực rất nhiều để tìm ra giải pháp cho vấn đề này, đó là đơn giản hóa mạch bằng cách dùng nút hiển thị gấp đôi để xem các chữ số đằng sau dấu thập phân (như .33333) mỗi khi bạn nhấn nút.

Người phỏng vấn: Việc sử dụng nút hiển thị gấp đôi như một cách để vượt qua giới hạn sáu chữ số là một cách tiếp cận rất mới lạ. Ông nghĩ ra điều đó như thế nào?

Hagata: À, cuối cùng thì cũng chỉ là suy nghĩ thấu đáo mọi thứ mà thôi. Tư duy là tất cả những gì bạn có khi bắt đầu tạo ra một thứ từ con số không. Không có cách nào khác để mô tả điều đó. Lúc đó đã có máy tính tám chữ số rồi, nên chúng tôi không muốn đi theo hướng đó. Về cơ bản, chúng tôi chỉ không muốn lặp lại những gì người khác đã làm. Một chiếc máy tính tám chữ số lúc đó có giá 29.800 yên. Vì vậy, đó không phải là điều gì thú vị hay khác thường. Những đột phá của chúng tôi xuất hiện khi chúng tôi nhận ra những rào cản mà mình phải vượt qua. Khi sếp nói rằng chúng tôi sẽ làm một chiếc “Máy tính siêu nhỏ” giá 10.000 yên, chúng tôi nghĩ rằng, nếu chỉ 10.000 yên thôi thì ai cũng có thể mua được!

Hagata: Chúng tôi cũng rất chú trọng việc máy tính có thể hoạt động bằng pin. Màn hình tám chữ số tiêu thụ rất nhiều điện, nhưng mặt khác, màn hình bốn chữ số lại không thực sự hữu ích như một chiếc máy tính. Đó là những sự đánh đổi mà chúng tôi đã cân nhắc khi chọn sáu chữ số.

Tôi nghĩ đó là vào tháng 2 khi chúng tôi yêu cầu công ty đối tác tạo ra LSI dựa trên bản vẽ của mình. Tôi đã rất hồi hộp chờ đợi LSI hoàn thành. Nếu tôi chỉ đặt sai một đường mạch thôi, mọi thứ sẽ hỏng bét, đúng không? Lúc đó chúng tôi cũng không có trình mô phỏng, nên tôi thực sự rất lo lắng về điều đó.

Sau đó Yukio Kashio [cố vấn và là em trai út trong số bốn anh em sáng lập công ty] đã chế tạo cho chúng tôi một cơ cấu. Chúng tôi cũng đã rất chật vật để chế tạo các công tắc lò xo dạng bản mỏng. Nếu không có các mạch của Yukio Kashio, với thiết kế cơ khí và tiêu thụ điện thấp, chúng tôi đã không thể thành công.

Người phỏng vấn: Ông đã nghĩ gì khi nhìn thấy Casio Mini hoàn thiện?

Hagata: Tôi cảm thấy chúng tôi đã thành công trong việc tạo ra một thứ chưa từng tồn tại trước đó. Tôi nghĩ yếu tố lớn nhất chính là việc nó hoạt động bằng pin. Các máy tính trước đó đều có dây nguồn, vì vậy mọi người không thể mang chúng theo bên mình.

Tôi cảm thấy rằng việc có một chiếc máy tính có thể mang theo rất hấp dẫn.

Điều đó càng củng cố suy nghĩ của tôi rằng máy tính sẽ không bao giờ trở nên phổ biến nếu không thể sử dụng ở bất cứ đâu. Và để đạt được điều đó, chúng tôi phải sử dụng pin.

Chúng tôi phải cho phép mọi người sử dụng máy tính trong vài giờ bằng pin, vì vậy chúng tôi tập trung tối đa vào việc đạt được thiết kế tiết kiệm điện nhất có thể. Một trong những kỹ thuật chúng tôi sử dụng là hiển thị chữ số “0” với kích thước nhỏ hơn các chữ số khác.

Hagata: Một trong những niềm vui lớn nhất của một nhà phát triển là nhìn thấy ai đó sử dụng thứ mà bạn đã tạo ra. Vào thời điểm đó, tôi có thể bật TV lên và tình cờ thấy ai đó đang làm những việc như khảo sát núi. Và bạn biết không? Họ đang sử dụng Casio Mini! Cho đến thời điểm đó, chưa ai có thể sử dụng máy tính ở ngoài trời, vì vậy khi tôi thấy mọi người dùng máy tính để làm những việc như vậy, tôi tin chắc rằng chúng sẽ bán rất chạy.

Có lần, khi tôi đi công tác ở Ý, tôi lấy Casio Mini ra dùng tại một nhà hàng, và mọi người đã vây quanh tôi. Tất cả họ đều muốn tôi bán nó cho họ!

Chưa ai có thể mang máy tính theo mình và sử dụng ở bất cứ đâu như vậy. Casio Mini thực sự là một sản phẩm mang tính bước ngoặt với tác động lớn.

Và tôi nghĩ rằng chỉ rẻ thôi thì chưa đủ. Việc nó chạy bằng pin mới là yếu tố then chốt.

Người phỏng vấn: Khi Casio Mini được bán ra vào năm 1972, nó đã trở thành một cú hit lớn, bán được một triệu chiếc chỉ trong 10 tháng sau khi ra mắt. (Dòng máy tính Casio Mini sau đó đã đạt tổng doanh số 10 triệu chiếc.)

Hagata: Vào thời điểm đó, chúng tôi thường nhận được đơn hàng khoảng 1.000 chiếc máy tính mỗi tháng, vì vậy tôi rất ngạc nhiên khi biết rằng chúng tôi đang sản xuất 100.000 chiếc này.

Casio Mini cực kỳ thành công tại Hoa Kỳ. Tỷ giá hối đoái khi đó quy đổi ra là 49,95 đô la Mỹ, khá rẻ.

Sự cạnh tranh trong ngành lúc bấy giờ khốc liệt đến mức chúng tôi gọi đó là “cuộc chiến máy tính”, với nhiều nhà sản xuất khác nhau tự chế tạo máy tính của riêng mình. Nhưng khi Casio Mini ra mắt với mức giá thấp như vậy, nhiều hãng trong số đó đã phải rút lui.

Người phỏng vấn: Kể từ sau Casio Mini, ông đã tham gia phát triển nhiều sản phẩm khác nhau. Ông nghĩ di sản của Casio Mini ngày nay là gì?

Hagata: Khi tôi nghĩ về Casio Mini, tôi xem đó là một ví dụ cho việc chúng tôi đã triển khai thành công một ý tưởng thú vị. Chúng tôi không muốn làm những điều giống như người khác đang làm. Chắc chắn chúng tôi đã không thể chế tạo một chiếc máy tính giá 12.800 yên nếu thiết kế nó theo cách giống như người khác. Làm thế nào để chúng tôi vượt qua những gì đã có sẵn? Tôi cảm thấy chúng tôi đã đạt được một bước đột phá thực sự.

Bạn phải vượt qua mọi rào cản mà bạn gặp phải.

Người phỏng vấn: Cùng thời điểm ông phát triển Casio Mini, ông cũng đang làm việc trên sản phẩm sau này trở thành máy tính khoa học đầu tiên của Casio, fx-1, được ra mắt năm 1972.

Hagata: fx-1 [ra mắt năm 1972] là máy tính khoa học đầu tiên của chúng tôi, giá 325.000 yên. Chúng tôi nghĩ mức giá đó quá cao đối với học sinh, vì vậy chúng tôi đã chế tạo chiếc fx-10 [ra mắt năm 1974 với giá 24.800 yên] để học sinh có thể mua được. Chúng tôi bán chiếc máy tính này cho học sinh tại các trường trung học kỹ thuật, qua đó mở đường đưa các sản phẩm của Casio vào trường học. Điều này cũng giúp chúng tôi bán các sản phẩm khác ngoài máy tính khoa học cho trường học. Chiếc fx-10 đóng vai trò rất quan trọng trong việc này.

Trước khi các thiết bị tính toán hàm số ra đời, sinh viên ngành khoa học và kỹ thuật phải sử dụng thước trượt [một công cụ tính toán analog]. Máy tính khoa học thời đó có giá 325.000 yên, vì vậy khi fx-10 xuất hiện, mức giá để sở hữu một chiếc máy tính loại này đột nhiên giảm xuống chỉ còn 24.800 yên. fx-10 được xem là một trong những nguyên nhân chính khiến giá trong toàn ngành giảm mạnh

Người phỏng vấn: Rất nhiều loại máy tính khác nhau đã được chế tạo sau Casio Mini!

Hagata: Một điều đáng nhớ là sự cạnh tranh giữa chúng tôi và các công ty khác trong việc liên tục làm cho máy tính nhỏ gọn hơn.

Trước tiên, một công ty đã chế tạo một chiếc máy tính có kích thước bằng một cuốn sổ tay nhỏ. Họ đã vượt lên trước chúng tôi trong việc đó. Vì vậy chúng tôi tự hỏi, Casio có thể làm gì bây giờ? Câu trả lời của chúng tôi là chế tạo một chiếc máy tính có kích thước bằng thẻ tín dụng.

Chúng tôi cho ra mắt mẫu LC-78, lấy tên từ năm phát hành 1978. Đây là chiếc máy tính kích thước thẻ tín dụng của chúng tôi. Vào thời điểm đó, chúng tôi thực hiện một quảng cáo trong đó có người cầm LC-78 trên tay và chỉ cần thổi nhẹ là nó có thể quay. Sau đó chúng tôi cuối cùng đã cho ra đời mẫu SL-800.

SL-800: Ra mắt năm 1983. Bằng cách sử dụng phương pháp chế tạo linh kiện điện tử mỏng như phim, SL-800 đạt độ dày chỉ 0,8 mm và trọng lượng 12 gram, trở thành chiếc máy tính mỏng nhất thế giới ở kích thước thẻ tín dụng. Mẫu máy này là sự kết hợp giữa trí tưởng tượng và năng lực kỹ thuật của Nhật Bản và được xem là đỉnh cao của máy tính cầm tay.

Hagata: SL-800 có giá cao [5.900 yên vào thời điểm đó], vì vậy tôi không nghĩ nó sẽ bán chạy. Nhưng chúng tôi là nhà sản xuất máy tính hàng đầu, vì vậy chúng tôi cảm thấy mình phải luôn tạo ra những chiếc máy tính tốt nhất, tiên tiến nhất.

Casio Computer phải sản xuất các thiết bị tính toán, đó là điều tất yếu. Khi bạn nhìn vào bên trong một chiếc đồng hồ, có một thiết bị tính toán ở trong đó. Casio đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực kinh doanh khác ngoài máy tính, như đồng hồ, nhạc cụ, máy ảnh và điện thoại di động. Vì vậy, với một cái tên như “Casio Computer,” chúng tôi đã nghĩ đến việc bỏ phần “Computer” và đổi tên thành chỉ “Casio.” Nhưng chúng tôi quyết định rằng tất cả sản phẩm của mình đều có thiết bị tính toán làm cốt lõi, nên cuối cùng chúng tôi quyết định giữ lại từ “Computer” trong tên gọi. Chúng tôi là Casio Computer, bởi vì các sản phẩm đa dạng của Casio Computer đều được tạo ra bằng công nghệ tính toán.

Người phỏng vấn: Với câu hỏi cuối cùng, chúng tôi muốn hỏi, cá nhân ông nghĩ điều gì làm nên tinh thần Casio?

Hagata: Mỗi ngày, một sản phẩm mới.
Tôi cho rằng đó chính là tinh thần Casio.
Mọi người đều kỳ vọng Casio là công ty luôn tạo ra những điều mới mẻ, và tôi hy vọng rằng trong tương lai Casio vẫn có thể là một công ty như vậy.

Các thành viên của Dự án kỷ niệm 60 năm phát triển máy tính cùng ông Hagata